Við setningu Búnaðarþings 2004 veitti Guðni Ágústsson,
landbúnaðarráðherra, landbúnaðarverðlaunin. Þau hlutu að þessu sinni búin
Lambeyrar í Dölum, Stóra Hildisey II í Landeyjum og Vallanes á Fljótsdalshéraði.
Þá fengu Flugleiðir sérstaka viðurkenningu fyrir störf sín í þágu
landbúnaðarins.
Eftirfarandi er ræða Guðna við afhendinguna til Eymundar magnússonar í
Vallarnesi, sem er eitt fyrsta býlið sem hlaut lífræna vottun hér á landi!:
Vallanes
Vallanes á Norður-Völlum á Fljótsdalshéraði er fornþekkt prestsetur og
kirkjustaður. Þar hafa setið þekktir klerkar enda þótti brauðið eftirsóknarvert
sakir veraldlegra gæða og reisnar sem því þótti fylgja. Þekktastur
Vallanespresta er án efa Stefán Ólafsson höfuðskáld sinnar tíðar á 17. öld.
Jörðin er mikil og landgóð á því mikla og slétta nesi sem verður á milli Grímsár
og Lagarfljóts. En tímar breytast og árið 1979 hafði búskapur legið að mestu
niðri í Vallanesi um 20 ára skeið. Þá hófu ung hjón, Kristbjörg Kristmundsdóttir
og Eymundur Magnússon, búskap á jörðinni og hófu endurreisn og miklar
nýframkvæmdir, m.a. stórfellda ræktun. Frá hefðbundnum búskap var þó að mestu
horfið árið 1989 er hafin var lífræn ræktun grænmetis og garðávaxta eftir
ströngustu kröfum um slíka framleiðslu. Áður eða strax 1981 var hafin stórfelld
og skipuleg skjólbeltarækt í Vallanesi og þar eru nú velvaxin skjólbelti nokkuð
á sjötta kílómetra að lengd sem umlykja og skýla hátt í 40 hekturum af
ræktunarlandi. Með skjólinu segist Eymundur hafa fært jörð sína „töluvert
sunnar” á hnöttinn með tilliti til vaxtarskilyrða. Skógrækt undir merkjum
Héraðsskóga er og umfangsmikil í Vallanesi. Kornrækt á 10-12 hekturum árlega er
einn liður í hinu lífræna ræktunarkerfi á jörðinni og lánast vel. Er hin lífræna
ræktun hófst í Vallanesi munu ekki önnur bú í landinu hafa stundað lífræna
ræktun grænmetis og garðávaxta til sölu á almennum markaði. Kynning á slíkri
ræktun og á afurðunum hennar var því forsenda fyrir búskapnum og hefur ekki
verið auðveldasti hjallinn að yfirstíga. Ekki er nóg með að Eymundur í Vallanesi
hafi kynnt og aflað markaðar fyrir lífrænar afurðir sínar, grænmeti garðávexti
og korn heldur hefur hann unnið þrekvirki sem frumkvöðull í þróun á nýjum
matvörum. Framleiðsla á tilbúnum réttum og pökkun þeirra í neytendaumbúðir sem
hann færir nú m.a. beint í búðir og stórmarkaði hér í Reykjavík er þrekvirki.
Hann er búinn að koma íslenska bygginu, sem flestir líta á sem fóðurkorn, á
manneldismarkað og hefur gefið því hið fornþekkta nafn „bankabygg” (korn sem
afar og ömmur eða langafar og langömmur þekktu sem besta kornmat). Nú má fá í
verslunum: rauðrófubuff, byggbuff og byggsalat auk margs annars sem allt er
lífrænt ræktað og mest í Vallanesi og allt er selt undir vörumerkinu „Móðir
jörð”, sem Eymundur hefur á táknrænan hátt valið framleiðslu sinni.
Það er fyrir frumkvæði í lífrænni framleiðslu mikla og vel heppnaða ræktun
grænmetis, garðávaxta, korns, skjólbelta og skóga, og fyrir kynningu á lífrænni
framleiðslu og stórmerka vöruþróun úr framleiðslu sinni, sem Eymundi Magnússyni
bónda í Vallanesi eru veitt landbúnaðarverðlaun ársins 2004.
Af vefnum www.landbundarur.is - 8. mars 2004.