Hvað eru lífrænir búskaparhættir/lífrænn landbúnaður?
Lífrænn búskapur felst í því að vinna sem mest í samræmi við náttúruna, leitast er við að nýta auðlindir á sjálfbæran hátt og lögð er áhersla á verndun náttúru og umhverfis. Stefnt er að því að landbúnaður verði sjálfbær.
Öll ræktun miðar að því að viðhalda eða auka frjósemi jarðvegs, lögð er áhersla á fjölbreytni í búskaparháttum og æskilegt er að tengja saman jarðrækt og húsdýrahald. Jarðvegurinn og lífið í honum er undirstaða ræktunar og áburður á að næra jarðveginn svo að hann geti nært plönturnar. Bannað er að nota tilbúinn áburð (auðleyst áburðarsölt) en þess í stað er notaður búfjáráburður og safnhaugamold. Belgjurtir eru notaðar til að binda nitur (köfnunarefni) úr andrúmsloftinu til að auka frjósemi jarðvegs.
Ekki er leyfilegt að nota eiturefni í lífrænum búskap. Í staðinn eru notaðar lífrænar varnir gegn meindýrum og jurtalyf og hómópatalyf eru notuð til að meðhöndla sjúk dýr. Sáðskipti eru notuð til að auka frjósemi jarðvegs og draga úr hættu af ýmis konar plágum. Velferð dýra og verndun líffræðilegs fjölbreytileika eru mikilvægir þættir í lífrænum búskap og óheimilt er að nota erfðabreyttar lífverur.
Lífrænn búskapur er stundaður samkvæmt ákveðnum reglum og vottaður af vottunarstofum. Alþjóðasamtök lífrænna landbúnaðarhreyfinga (IFOAM) setja grundvallarreglur. Í hverju landi eru síðan sett lög og reglugerðir um framleiðslu, vinnslu og sölu lífrænna afurða. Í reglugerðum er tekið mið af aðstæðum í hverju landi. Hér á landi eru í gildi lög um lífræna landbúnaðarframleiðslu nr. 162 frá 1994 og reglugerð um lífræna framleiðslu landbúnaðarafurða og merkingar nr. 74, 2002. Vottunarstofan Tún gefur út reglur um lífræna framleiðslu sér um vottun á framleiðslunni.
Það er mikilvægt að gera sér grein fyrir því að innan þess sem kallast lífrænn landbúnaður, lífrænn búskapur eða lífræn ræktun eru nokkrar mismunandi stefnur eða aðferðir. Þær hófust á fyrri hluta 20. aldar, sem andsvar við því sem mönnum fannst vera neikvæðar afleiðingar venjulegs landbúnaðar. Þessar stefnur þróuðust á mismunandi hátt eftir löndum. Í Þýskalandi og víða í Norður-Evrópu var lífefldur búskapur (biodynamic) algengasta aðferðin meðal lífrænna bænda, en sú stefna á rætur að rekja til kenninga Rudolfs Steiners. Í Bretlandi og löndum sem á þeim tíma voru breskar nýlendur, til dæmis Indlandi og nokkrum löndum í Afríku, notuðu lífrænir bændur aðferðir við safnhaugagerð sem Albert Howard þróaði á Indlandi. Árið 1945 kom fram í Sviss sérstök aðferð sem kennd er við upphafsmennina og kölluð er Müller-Rusch ræktun eða lífræn/líffræðileg ræktun og í Frakklandi kom fram aðferð sem heitir Nature et progrès. Margt er sameiginlegt með þessum stefnum en annað er ólíkt. Sem dæmi má taka að í lífefldum búskap er allur húsdýraáburður settur í safnhaug en í Müller-Rusch aðferðinni eru safnhaugar ekki notaðir. Á síðustu áratugum hefur fjölgað þeim bændum sem nota það sem kallað hefur verið líffræðileg aðferð. Hún byggist á almennri þekkingu á landbúnaði og niðurstöðum rannsókna sem gerðar hafa verið í lífrænum landbúnaði. Flestir lífrænir bændur fara nú eftir þessari aðferð. Fylgismenn allra þessara stefna starfa innan Alþjóðasamtaka lífrænna landbúnaðarhreyfinga (IFOAM) sem stofnuð voru árið 1972./Sigrún Höskuldsdóttir
Sjá nánar um mismunandi stefnur undir: Fróðleikur og frumkvöðla í vinstri stiku.
___________________________
Alþjóðasamtök lífrænna landbúnaðarhreyfinga (IFOAM).
Garðar R. Árnason 1994: Lífræn ræktun í garðyrkju. Ráðunautafundur.
Granstedt, A., Bovin, H., Brorson, K., Lund, V., Rölin, Å. 1998: Ekologiskt lantbruk. [S.L.], Natur och Kultur/LTs förlag, 352 bls.
Hrafnlaug Guðlaugsdóttir 2002: Lífrænn landbúnaður. Kennsluefni fyrir búnaðarnám. Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri, 116 bls.
Lampkin, N. 1999: Organic farming. Tonbridge, Farming Press, 715 bls.
Nature et Progrès, Belgíu
Ólafur R. Dýrmundsson: Lífrænn landbúnaður. Markaður - neytendur
http://www.bondi.is/landbunadur/wgbi.nsf/key2/markadurneytendur
Schilthuis, W. 1994: Biodynamic Agriculture. Edinburgh, Floris Books, 111 bls.
Vottunarstofan Tún